Quay lại trang chủ
SỨ MỆNH DI SẢN & KHOA HỌC MỞ

Lăng kính Đại dương.
Bảo tồn Tri thức Biển Việt Nam.

Cẩm nang Sinh vật biển Việt Nam là công trình chuyển đổi số toàn diện, kết nối kho tàng nghiên cứu ngư loại học đồ sộ của Viện Hải dương học từ thế kỷ 20 với công nghệ trí tuệ nhân tạo và chuẩn mực phân loại học toàn cầu.

Đơn vị phát triểnPhòng Thông tin – Truyền thông, Viện Hải dương học
Cơ quan chủ quảnViện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST)
Định hướngPhi lợi nhuận • Tri thức mở • Bảo tồn
1.765+Loài cá biểnĐã số hóa cấu trúc
6 TậpẤn phẩm kinh điển1992 – nay
100%Xác thực WoRMSMã AphiaID quốc tế
1922Năm thành lậpViện Hải dương học

Khởi nguồn & Ý nghĩa Dự án

Viện Hải dương học tại Nha Trang — được thành lập từ năm 1922 — là trung tâm nghiên cứu hải dương học lâu đời bậc nhất khu vực Đông Nam Á. Trong suốt hơn một thế kỷ qua, các thế hệ nhà khoa học đã thực hiện hàng trăm chuyến hải trình thám hiểm, đo vẽ và định loại hàng nghìn loài sinh vật biển tại vùng biển từ Vịnh Bắc Bộ, dải bờ miền Trung, quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa cho đến Vịnh Thái Lan.

Thành quả của những thập kỷ lao động kiên trì đó đã kết tinh trong các bộ sách kinh điển, đặc biệt là bộ “Danh mục Cá biển Việt Nam” (Tập I đến Tập V do GS. Nguyễn Khắc Hường và TS. Nguyễn Nhật Thi chủ biên) cùng “Atlas cá rạn san hô Việt Nam” (Tập VI của TS. Đỗ Thị Cát Tường). Tuy nhiên, sau nhiều thập kỷ, các bản in giấy đang dần bị lão hóa, phai mờ và ngày càng khó tìm.

“Một di sản khoa học chỉ thực sự sống mãi khi nó được lan tỏa, tiếp cận dễ dàng và trở thành nguồn cảm hứng cho thế hệ tiếp nối bảo vệ biển mẹ.”

Chính vì lý do đó, dự án Cẩm nang Sinh vật biển Việt Nam được triển khai như một cầu nối số hóa: kết hợp công nghệ xử lý ảnh số, trí tuệ nhân tạo (Vision OCR) và cơ sở dữ liệu hiện đại để số hóa từng trang tư liệu, hiệu đính danh pháp theo chuẩn quốc tế và trả lại cho công chúng một kho tri thức biển sống động, minh bạch và hoàn toàn miễn phí.

4 Trụ Cột Phát Triển

Bảo tồn Di sản Khoa học

Số hóa và cứu vãn những trang sách giấy ố vàng từ những năm 1990 trước nguy cơ thất truyền vật lý, phục dựng nguyên vẹn mô tả hình thái và bản vẽ nét độc bản của các chuyên gia đầu ngành.

Công nghệ AI & OCR Đa tầng

Ứng dụng mô hình thị giác máy tính và Vision LLMs để nhận diện chính xác cấu trúc văn bản học thuật song ngữ, công thức vây, kích thước mẫu vật và địa điểm phân bố.

Chuẩn hóa Quốc tế (WoRMS & FishBase)

Đối chiếu 100% danh pháp khoa học cổ với Cơ sở dữ liệu Danh lục Sinh vật biển Thế giới (WoRMS) và làm giàu dữ liệu sinh thái, tuổi thọ, mức độ đe dọa từ FishBase & Sách Đỏ IUCN.

Khoa học Mở vì Cộng đồng

Nền tảng mở phi thương mại, phục vụ trực tiếp công tác chuyên môn tại Bảo tàng Hải dương học, hỗ trợ nghiên cứu sinh học biển, giáo dục học đường và nâng cao nhận thức bảo tồn đại dương.

NGUỒN TÀI LIỆU KHOA HỌC

Ấn Bản Kinh Điển Được Số Hóa

Tập INăm 1992

Cá Nhám, Cá Đuối, Cá Trích, Cá Chình

Tác giả / Ban biên soạn: GS. Nguyễn Khắc Hường

Tập IINăm 1994

Cá Mối, Cá Suốt, Cá Chích, Cá Chai

Tác giả / Ban biên soạn: GS. Nguyễn Khắc Hường, TS. Nguyễn Nhật Thi

Tập IIINăm 2000

Cá Hồng, Cá Mú, Cá Đù, Cá Mối

Tác giả / Ban biên soạn: GS. Nguyễn Khắc Hường

Tập IVNăm 2004

Cá Bướm, Cá Thiên nga, Cá Tai tượng

Tác giả / Ban biên soạn: TS. Nguyễn Nhật Thi

Tập VNăm 2007

Cá Bống, Cá Bơn, Cá Nóc, Cá Cóc biển

Tác giả / Ban biên soạn: TS. Nguyễn Nhật Thi

Tập VINăm 2020s

Atlas Cá rạn san hô Việt Nam

Tác giả / Ban biên soạn: TS. Đỗ Thị Cát Tường

Thực vật biểnNăm Chuyên khảo

Thực Vật Biển Thường Thấy ở Phía Nam Việt Nam

Tác giả / Ban biên soạn: TSUTSUI Isao, HUỲNH Quang Năng, NGUYỄN Hữu Dinh, ARAI Shogo and YOSHIDA Tadao

Bắt đầu khám phá CSDL Sinh vật biển

Tra cứu hình ảnh, công thức vây, kích thước mẫu vật, tên khoa học WoRMS và dữ liệu sinh thái của hơn 1.765 loài cá biển và rong biển Việt Nam.